Xidhiidhka Ethiopia ee Khaliijka iyo Turkiga

0

Itoobiya waxay si weyn ula ciyaareysaa Khaliijka. Labadii sano ee la soo dhaafey, Waddanka Afrikada Bari ku yaala ee Ethiopia waxa uu  sii xoojiyay xidhiidhka uu la leeyahay Sacuudiga iyo Isutagga Imaaraatka (UAE), iyo sidoo kale Qatar iyo Turkiga.

Iyada oo la raacayo siyaasadaha cimriga dheer ee Itoobiya ee dhexdhexaadnimada khilaafaadka ka dhexeysa aragtida aan Afrika ahayn, Addis Ababa waxay iska fogeysay inay dhinac iska dhigeyso xayiraadda Qatar iyo iska hor imaadka Iran iyo Sacuudiga. Laakiin waqti ku meel gaadh ah iyo tartan baahsan oo Bariga Dhexe ah, sidee tartamayaasha dibedda ahi saameyn ugu yeelan karaan Itoobiya?

Guud ahaan, Itoobiya waa bartilmaameedka daminta ee burburka ka socda Geeska Afrika. Kaliya maaha badhtamihiisa juqraafi, laakiin sidoo kale rajada dhaqaale iyo rajada dadku waxay ka dhigaysaa kuwo isku sidkan oo lama huraan u ah jilayaasha dibedda.

Isku soo wada duuboo, Raiisel wasaaraha Itoobiya Abiy Ahmed Ali waxa uu la xidhiidhay waddamada ku teedsan Badda Cas isagoo raadinaya caawinaad maaliyadeed oo aad loogu baahan yahay si loo kobciyo wakhtiga  kala-guurka dhaqaale ee waddankiisa soo food saaray.

Haddii dawladaha khaliijku ay si dheeraad ah ula shaqeeyaan Geeska Afrika, dhexdhexaadnimadu waxay noqotaa mid aan la dafiri karin. Isbeddellada ayaa markaa si lama-filaan ah ugu soo beegmaya iyada oo xiisadaha sii kordhaya ee ka jira gudaha siyaasadeed ee Itoobiya. Isku-darka noocaas ah ee cadaadisyada gudaha iyo dibaddaba waxay khatar ku noqon karaan Itoobiya.

Hal bad iyo  buundooyin badan

Sacuudi Carabiya iyo UAE waxay had iyo jeer raaci jireen isku mid, markii aan la iskudarin, istaraatiijiyooyinka ka shaqeynta Ethiopia. Labada quwadood ee khaliijka ayaa maal gashaday mashaariicda beeraha si ay u xoojiso haqab-beelka cuntada. Laga soo bilaabo 2000, Saudi Arabia iyo Emiratis waxay ballaadhisay maalgashi ay ku sameeyeen waxsoosaarka, dalxiiska iyo tamarta, laakiin si aan macno ku jirin ilaa 2018.

Riyadh iyo Abu Dhabi waxay ka faa’iidaysteen fursad ay ku xoojinayaan la wareegitaankoodii dhowaan ee saldhigga Asmara ee Asab iyaga oo fududeeyay heshiis nabadeed oo u dhexeeya Itoobiya iyo Ereteriya, oo lagu kala saxeexday Jeddah.

Iyada oo ka walaacsan joogitaanka Iran iyo Qadar ee dalka Eritrea, Riyadh iyo Abu Dhabi waxay si weyn u maalgashadeen Itoobiya tan iyo markii heshiiska nabadeed la saxiixday. Waxaa xusid mudan, in Imaaraadku uu sameeyay $ 3 bilyan oo maalgashi iyo caawimaad ah ($ 1 bilyan oo ka mid ah oo lagu xareeyay Bangiga Qaranka ee Itoobiya).

Mashaariicda kale ee kaabayaasha dhaqaalaha ee Imaaraadku maalgaliyo ayaa la filayaa inay ka faa iidaystaan ​​Addis Ababa, sida horumarinta dekedaha Berbera (Somaliland) iyo Assab, iyo sidoo kale dhuumaha saliida laga soo qaado Badda Cas illaa Itoobiya. Ugu dambeyntiina, qurba-joogta reer Itoobiya ee khaliijka waa qayb  kale oo muhiim u ah Xidhiidhka laba geesoodka ah.

Giorgio Cafiero

LEAVE A REPLY

Please enter your comment!
Please enter your name here