Tixdii iyo Taariikhdii Abwaan Nimco Aadan Hurre (Nimco-gabaydo): Qormada Saddexaad. W/Q Siciid Gahayr

0
117

Qormada saddexaad ee tixda iyo taariikhda Abwaan Nimco Aadan Hurre (Nimco Gabaydo) Ilaahay naxariistii janno ha ka waraabiyo’e, waxa aynu ku soo qaadanaynnaa Gabay magaciisu yahay ‘Saw Anaga Maaha’. Waxa uu ka mid yahay suugaanta ugu culus ee sida faahfaahsan uga hadlaya kaalinta haweenka iyo hooyadu ku leeyihiin nolosha aadamaha.

Aan kaftan ka horreysiiyo’e, maye haweenki? Sacab iyo mashxarad ha la oogsadaan. Aaway wiilashi ama raggi? Dhammaantood waxa laga doonayaa in ay ka marag-furaan oo “haa” la boobaan.

Gabaygan oo ka mid ah suugaanta ugu shilis ee ay abwaanaddu curisay wuxuu ifka u soo baxay gu’gii 2003da. Abwaan Nimco-Gabaydo oo ka warramaysa sida uu ku dhashay gabayga Saw Annaga Maaha, waxa ay tidhi “Gabaygan waxa sababay qaddarka Ilaahay ka sokow maahmaah ka mid ah kuwa inta badan loo adeegsado ama lagu xaqiro, ama lagu cadaadiyo haweeenka marka aad dhaqankeenna eegto. Maahmaahdaasi waxa ay aniga igu noqotay hub culus “Nukliyeer” waayo waa maahmaahda marka aan tallaabo suugaaneed qaadayo inta badan i hortaagan. Taas oo ka turjunta cabudhinta iyo cadaadiska haweenka lagu hayo. Waa maahmaah xaqiraad ah ama yasitaan ah.

 

Maalin maalmalaha ka mid ah waxa digreeto Madaxweyne nagu shaqaaleeyay Madaxweynihii Jamhuuriyadda Somaliland Mudane Daahir Rayaale Kaahin, annaga oo ah fannaaniin badan. Habeen annaga oo ka tumaynna qasriga madaxtooyada ayaa lagu yidhi “Madaxweyne inta badan fannaaniinta halkaas taagani waa bilaa mushahar”. Waxa uu yidhi “Ha la soo tiriyo inta aan mushaharka qaadannin”. Waxa aanu noqonnay toddoba iyo toban qof oo ay shan iyo toban rag yihiin iyo laba dumar ah. Labada haweenka ahi niga iyo Caasha Yoonis IHUN ayaanu ahayn.

 

Madaxweyne Rayaale waxa uu yidhi “Imaka laga bilaabo waxa lagu shaqaaleeyay dhammaantood digreeto madaxweyne oo derajada kowaad (A) ah, laga bilaabo bishanna mushaharkooda way qaadanayaan”. Waa la shaqaaleeyay dhammaan shan iyo tobankii ragga ahaa. Maalintii aan mushaharka soo doontay waxa la igu yidhi “Adiga iyo Caasha Yoonis midkiinna lama qorin”. Caasha Yoonis IHUN waxa ay u tagtay Guddoomiyihii Haayadda Shaqaalaha Dawladda, waxaana lagu shaqaaleeyay si silic ah, waxaanay ahayd fannaanad iga weyn. Waxana qorana Cabdiraxmaan Cadami oo Haayadda Shaqaalaha Dawladda madax ka ahaa.

 

Anigu laakiin markii aan mushaharkii soo doontay, aniga oo kalsooni isku qaba waxa uu Agaasimihii Guud ee Wasaaradda Dhaqanka iyo Dalxiiska oo weliba ahaa nin suugaanyahan ah ama bahda hal-abuurka ka tirsani igu yidhi “Adiga wax shaqaalennimo ah laguuma hayo. Waayo saddex iyo toban oo lab, maansayahanna ah ayaa ka shaqaalaysan wasaaradda oo mushahar ka qaata. Adiga oo inan (gabadh) yar ah oo dumar ahi ma waxa aad sheegaysaa wax aanay saddex iyo tobankaas nin sheegin”. Waxa aan ku idhi “Anigu abwaan ayaan ahay, iyaguna waa abwaaniin. Nin weliba ceesaantiisa ayuu ceelka keenayaa. Weliba waxa la igu shaqaaleeyay digreeto madaxweyne. In bandanna bilaa mushahar ayaan qaranka u shaqaynayaye, maxaa sababay in aniga la iga reebo shaqaalaha?”. Waxa uu yidhi “Na akas caano galeen, caqli ma galo’e. Orod oo carruurtaadii bariiska u karso, dumarnimadaadiina ku ekaw. Meeshana iskaga dhaqaqaaq”

 

Halkii waxa igaga dhashay gabay aan sidii mushahar ugu qaato oo aanan cid dambeba mushahar weydiinnin. Weligay magacayga lama geynnin Haayadda Shaqaalaha, dibna uguma noqon oo ma codsan in la i shaqaaleeyo. Shaqaalayntana dan kama lihi, waayo waxa aan ka dhaxlay suugaan. Mushaharkuna waa ka Ilaahay, waxaanan qaataa mid ka badan ka ay fannaaniintu qaataan bishii. Waxa aan goaansaday in aanan shaqaalaynta isku mashquulin, laga yaabaa in ay sidaniba khayr leedahay”:

 

Gabaygu waxa uu ka warramayaa kaalmaha kala geddisan ee ay hooyada iyo haweenku kaga jiraan nolosha aadamaha.

 

Waxa ay tidhi

 

Marka hore Acuudu billaahi, naarnaye iblayska

Bismillaahi baanu edegsanniyo, Eebbe magaciisa

Udgoonaw Rasuulkana salliga, ugu damaashaadnay

Marka xiga ujeeddada tixdaan, Alif ku maamuusay

Waxaan aadi dulucdeeda oo, aashay baan soconne

 

Marka Aadan laga reebo iyo, Xaawa Nebi Aadan

Inta kale qofaan hooyo dhalin, uunka laga waaye

Iniinta iyo rixinkii shinnida, lagu abqaalaayay

Dhexdoodana arwaaxdiyo naftaba, Khaaliq ku abuuray

“Ayaamona ragaw beerta” yidhi, saw anaga maaha

 

Wallac lala asqoobiyo culays, lala itaal beelo

Anfac aad cuntoo badi la naco, kuuna soo uraya

Uur sagaal bilood lagu sidiyo, umal xanuun fool leh

Kuway ubadku soo marinayaan, saw anaga maaha

 

Ibta naaska caanaha ka yimid, una irmaanaaday

Oogta lagu xambaariyo dhabtuu, raaxo ku idlaysto

Tafta lagu ilaalayn intuu, socod adkaynaayo

Edeb iyo daryeel dhiirri-galin, anshax iyo waano

Arxan iyo jacayl waalidoo,  aan cid kale yeelan

Kuwa taran ku soo ababiyaa, saw anaga maaha

 

Awlaaddooda saygiyo tolkiyo, awgayaw xididka

Ehel iyo qaraabiyo xasabo, jaarkiyo asxaabta

Kuwa wada ogee baylahdood, lagula soo eerto

Ee qaranka soo ababiyaa, saw anaga maaha

 

Kuwa dhaqa adduunkee tabceen, loofarka aqoonnin

Ee waxaad u dhiibtaan xaslada, ama dhaqaaleeya

Ummaddana la soo haybsha nolol, aayatiin wacan leh

Gol dalooladiinnana astura, saw anaga maaha

 

Ammaaniyo markii ruux xil iyo, loo igmado maamul

In la doorto joogtee kursiga, loo akeekamayo

Kuwa Abu Hadraw heegankaa, una ololeeya

Inta badanna food lagu helaa, saw anaga maaha

 

Amintay colaad lagu madhiyo, taagan tahay omoso

Ninkooda iyo inankooda iyo, aabbahood gacalle

Abti iyo adeer iyo walaal, iyo inaadeerba

Kuwa aasa ee laga dulmiyo, labada oofoodba

Goblankiyo agoontana mutaa, saw annaga maaha

 

Utunse maalintuu kala galee, rag is unuun gooyo

Inkastuu heshiiyoo magtana, aadyar kala qaato

Nin iishoo ninkii laga aqtulay, aad u hibanaaya

Haddaan inan shabbada geeridii, lagu illawsiinin

Aqalna loogu soo hoyn marwiyo, oori godob reeba

Aanadu halkii kama tagtoo, laysma aammino’e

Bilawgiyo asaaskeediyo, nabad aslaaxeedu

Ka sakaw alaha waaxidkaa, saw anaga maaha

 

Dhankastoo la eegaba bulshoy, maalmahan aduunka

Waar kuwaan abaalkay galeen, abid la koobaynnin

Xaqoodana Ilaahay ku dhigay, aayadaha diinta

Ee aydaan u gudi karin misana, saw anaga maaha

 

Waxba yaanan murtida aawan, iyo ooda sii gurine

Ninkii yidhi “alxay qurus” intay, hooyo tegin iilka

Kan yidhi “aqoon maleh kaskii, caano lagu uumay”

Midba aragtidiisuu hadloo, kala ayaan roone

Ana garashadaydaan abiyo, eegga waxaan leeyay

In la dhawro oo had iyo goor, loo asxaan faliyo

Ixtiraam xaqsiin iyo qaddarin, ubax la guud saaro

Ammaan iyo ducay mudan yihiin loo agaasimo’e

 

Eed iyo xumaan tacaddi, eexo iyo quudhsi

Adyad iyo xumaatiyo xad gudub, aad ah oon qabannin

Af-legaaddo iyo cay ma geyo, aabiyaw dumar’e

In la helo xuquuqdooda maqan, aniyo qayrkayba

Ayaan gabayga caawa u idhmoon, maansada u ulaye

Indheer garadku hay qiro libtoo, yuu i baal marinin

 

La soco qaybta afraad haddii Eebbe idmo

Siciid Maxamuud Gahayr

saedmgahair@hotmail.com

Hargeysa

LEAVE A REPLY

Please enter your comment!
Please enter your name here